Fęrsluflokkur: Višskipti og fjįrmįl

Forystusaušur utanrķkisrįšuneytisins leišir žjóšina beint ķ drekkingarhyl ESB

falling-sheep"Ekkert annaš svar en samstaša og sókn" segir Haraldur Benediktsson žingmašur Sjįlfstęšisflokksins og harmar aš fjįrsterk fyrirtęki hafi völdin į Ķslandi. Vill žingmašurinn "lyfta ķslenskum bśvörum og gera žęr aš fyrsta kosti allra neytenda."

Hversu heitt sem žingmašurinn óskar sér, žį mega orš hans sķn lķtils gegn landbśnašarstefnu ESB sem sjįlfstęšisframsóknarvinstrigręningjar hafa innleitt į Ķslandi žvert į móti gefnum loforšum.

Forystusaušur utanrķkisrįšuneytisins hrósar rķkisstjórninni fyrir landbśnašarstefnu sem henti sérašstęšum Ķslands. Sérašstęšur rķkisstjórnarflokkanna er aš gera ESB-nišurgreiddar landbśnašarvörur aš ófrystum kosti allra neytenda. Gengiš veršur aš ķslenskum landbśnaši daušum og bęndastéttinni śtrżmt. 

Öšru eins višskiptafrelsi og EES-samningurinn bżšur upp į hafa Ķslendingar ekki kynnst sķšan į tķma verslunareinokunar danskra kaupmanna į 17. og 18. öld. Ekkert frelsi er til fyrir ķslenska bóndann innan ESB, allar vörur eru žegar framleiddar annars stašar og eru tilbśnar aš taka yfir ķslenska markašinn meš įtthundrašföldu skattfé ķ handarjašrinum.

Össur Skarphéšinsson f.v. utanrķkisrįšherra tókst ekki aš selja Ķslendingum snįkaolķu ķ ašildarpakka ESB. Nśverandi rķkisstjórn drekkir landsmönnum ķ snįkaolķu EES-samningsins.

Augljóst mįl aš žjóšin žarf eina feršina enn aš reisa varnarmśr kringum stjórnarskrįna. Ķ žetta sinn vegna Bęnda- og Orkusave.


mbl.is Hagsmuna Ķslands ekki gętt
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hvernig er hęgt aš kalla fullveldisskeršingu "frjįls" višskipti?

Tvķhliša samningar viš frjįlst rķki eins Bandarķkin krefjast engrar fullveldisskeršingar samningsašila eins og ESB gerir kröfur um.

Višskipti viš Bandarķkin og Bretland eftir śtgöngu śr ESB eru samningar frjįlsrar verzlunar eins og Ķslandingar stundušu įšur en heimsveldishlaupabóla spęgipylsunnar sprakk framan ķ ašildarrķki Evrópusambandsins.

Bandarķkjamenn virša lżšręšiš. ESB traškar į minni žjóšum. ESB er oršiš skrķmsli meginlandsins vegna ólżšręšislegra vinnubragša. Meš įkvöršun um eigin her er bśiš aš endurvekja Varsjįrbandalagiš sem bśast mį viš aš fari į nż aš berja į óžekktarormum eins og Ungverjalandi og Póllandi.

scsascaes-63-1"Bakveikur" forseti ESB er settur ķ hjólastól fyrir framan blašaljósmyndara til aš fela alkóhólistann. Rétt svona eins og aš "saušheimskur" almśginn sé ekki fyrir löngu sķšan bśinn aš sjį nekt keisarans. Framkvęmdarstjórn ESB sóar skattfé almennings ķ spillingu og óhófslķf ķ glóbalbraggastķl meš stjarnfręšilegri eyšslu. M.a. ķ einkažotuferšir śt um allt samtķmis sem venjulegum borgurum er refsaš fyrir aš nota almennar flugsamgöngur. Daniel Hannan segir eurofķlana ryksuga skattfé almennings og dęla til žeirra sem eru svo heppnir aš vera hluti ESB-hiršarinnar eins og franska aristókratķan meš kóngagjöldum fyrir 1789. 

Engan žarf aš undra aš meirihluti ķbśanna treystir ekki ESB, 40% segjast gera žaš en 48% ekki og fjölgar žeim sķšarnefndu stöšugt.

Žakkir til Bandarķkjastjórnar sem hętt er aš bjóša sendiherra ESB ķ Washington, David O“Sullivan, ķ "high profile" samkundur viš mikla spęlingu ESB-hiršarinnar.

Hvenęr setja lżšręšiskjörnir embęttismenn okkar nišur fótinn gegn kerfisręši ESB į Ķslandi? Er sjįlfstęšisstefnan bara fagurgali į tyllidögum?


mbl.is Gušlaugur Žór og Pompeo fundušu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Versti ašfangadagur fjįrmįlasögunnar

DvIf7-NV4AAN6j7S&P 500 vķsitalan hefur aldrei nokkru sinni veriš lęgri en - 1% į ašfangadag. Žar til nś. Viš lokun ašfangadags 2018 lį S&P 500 į - 2,69%. 

Steven Mnuchin, fjįrmįlarįšherra Bandarķkjanna, gaf śt opinbera tilkynningu um aš hann hefši hringt ķ og talaš viš bankastjóra sex stęrstu banka ķ Bandarķkjunum og žeir meš oršum tryggt aš allt vęri ķ stakasta lagi. Nęgilegt lausafjįrmagn vęri til aš lįna fyrirtękjum og einstaklingum. Minnir óneitanlega į vikuna fyrir fall ķslensku śtrįsarvķkinganna og banka žeirra, žegar bankastjórar tölušu ķ munn hvers annars um hvaš įstandiš vęri gott. 

Uppgangur fjįrmįlamarkaša hefur aš miklu leyti veriš borinn uppi af gengdarlausri peningaprentun Sešlabanka Bandarķkjanna og Evrópu eftir fall Lehman Brothers 2008. Lķtiš af fénu hefur fariš ķ framleišni og veršmętasköpun. Žeim mun meira ķ veršbréfakaup braskara og flutning į ónżtum bankaskuldum yfir ķ enn ónżtari rķkisskuldabréf. Žaš er žvķ mikiš loft ķ upptrissušum tölum S&P ķ dag. 

Leišrétting og jaršsamband kemur fyrr eša sķšar. Viš fall Lehman Brothers féll S&P 56,4% į 17 mįnušum. Ķ kreppunni miklu féll S&P 86% į minna en žremur įrum og nįši sér ekki aftur į strik fyrr en 1954. 

Enn er žvķ langt ķ land aš um svipaša dżfu sé aš ręša.
Verši hins vegar įframhaldandi veršfall og taugatitringur sem dregst į langinn, žį veršur ekki viš góšu aš bśast.

 


mbl.is Rauš jól į hlutabréfamörkušum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Deutsche Bank varar ESB viš djśpri komandi efnahagslęgš - hręšsla um aš evran hrynji

brussels-1061975Ķ vištali viš Wirtschafts Woche segja fulltrśar Deutsche Bank aš skelfilegir atburšir ķ ašildarrķkjum ESB įsamt mótmęlum ķ Frakklandi og kjöri nżrrar Framkvęmdarstjórnar ESB muni hafa ófyrirsjįanleg įhrif į efnahagssvęši ESB į nęstu tveimur įrum. Blašiš kennir Brexit um aš geta valdiš efnahagsśrbręšslu 27 rķkja ESB og gagnrżnir Emmanuel Macron Frakklandsforseta fyrir aš brjóta fjįrlagaramma ESB meš eftirgjöfum viš kröfur mótmęlenda gulu vestanna. Efnahagsašgeršum Donald Trump Bandarķkjaforseta er einnig kennt um aš bęta olķu į eldinn.

Ęšsti hagfręšingur Deutsche Bank, David Folkerts-Landau er myrkur ķ mįli og segir aš verulega muni draga śr hagvexti ķ rķkjum ESB į nęstunni.

Sešlabanki Evrópu hefur eins og Sešlabanki USA dęlt milljöršum evra śt ķ fjįrmįlakerfiš sem m.a. hafa fariš ķ kaup į ónżtum śtlįnum ašallega žżzkra og franskra stórbanka. Bókfęrš eign SE er vešsett ķ veršlausum rķkisskuldabréfum og skuldir bankans faldar į bak viš peningaprentun og ķmyndaš nafnverš bréfanna. 


mbl.is Versta įr frį fjįrmįlakreppunni
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sešlabanki Svķžjóšar undirbżr śtgįfu rafkrónu

Skärmavbild 2018-10-27 kl. 09.18.34Nżlega birti sęnski Sešlabankinn yfirlżsingu um aš bankinn athugaši ķ fullri alvöru upptöku į rafręnni krónu ķ staš myntar og sešla. Tekur bankinn upp sęnska krónu sem rafkrónu veršur žaš ķ fyrsta skipti ķ heiminum sem slķkt veršur gert af opinberum ašila.

Ekki er veriš aš ręša svindlpeninga eins og bitcoin heldur alvöru gjaldmišil gefinn śt af sęnska rķkinu. Ekki er vķst aš allir einkabankar séu hrifnir af hugmyndinni, žótt žeir żti sjįlfir undir peningalaust samfélag meš sķfellt meiri kortanotkun. Sešlabankinn fyrirhugar nefnilega aš opna reikninga ķ rafkrónum fyrir almenning og spyrna žannig į móti sķfellt minni tryggingu fjįrmįlafyrirtękja ķ minnkandi bindiskyldu viš Sešlabankann. 

Margir ašilar ķ ferša- og hótelgeiranum taka einungis viš kortagreišslum ķ dag ķ Svķžjóš. Ef žś gleymir kortinu heima en ert meš sešla į žér įttu samt į hęttu aš verša neitaš t.d. um hįdegismat į veitingastaš eša kaffi į kaffihśsum. Svķžjóš er trślega žaš land ķ heiminum sem notar minnst sešla og mynt ķ dag eša um 1% af efnahaginum. Ķ Evrópu er notkun myntar um 10%.

Bankarnir skapa peninga viš śtlįn en eru hįšir bindiskyldu viš Sešlabankann. Sś kjölfesta hefur minnkaš stöšugt undanfarin įr og vilja sum fjįrmįlafyrirtęki afnema bindiskyldu meš öllu. Žaš mun žó ekki stöšva banka sem eru ķ óreišumįlum aš leita į nįšir Sešlabankans. Sešlabankinn sér tilgang ķ višhaldi fullveldi gjaldmišilsins ķ höndum rķkisins sem tryggingu ķ fjįrmįlakrķsum og bregst žvķ viš meš hugmyndinni um rafkrónu.

Ķ dag hafa bankarnir gert višskiptavinum sķnum erfitt fyrir aš taka śt peninga ķ sešlum. Hrašbönkum hefur fękkaš og einungis hęgt aš taka śt litlar upphęšir. Flest bankaśtibś skylta meš aš žar sé enga sešla aš fį. Rafkróna myndi aušvelda višskiptavinum bankanna aš taka śt peninga sem aftur į móti yki žrżsting į bankana aš tryggja višskiptalega kjölfestu. Veršur spennandi aš fylgjast meš framvindu mįlsins og hvenęr rafkrónan veršur sett ķ umferš.


Góšur bošskapur forsętisrįšherra Ķslands

OrBjarni-Ben-1š forsętisrįšherra eru öllum žörf. Žau taka saman reynslu Ķslendinga af fjįrmįlakreppunni 2008, žegar stęrstu bankar landsins lögšust į hlišina. Kjarni mįlsins er - nįkvęmlega eins og Bjarni Benediktsson segir ķ vištali viš Sky News, aš gręšgi leišir til mistaka sem rangt er aš skattgreišendur greiši fyrir. 

Žaš vekur athygli langt śt fyrir landssteinana, aš Ķsland meš sérstakan saksóknara aš vopni stakk bankasvindlurum ķ fangelsi. Ólafur Žór Hauksson lżsti žvķ vel, aš lögin gilda fyrir alla, hįa sem lįga.

Žessi ķslenska stefna - aš gera bankastjóra įbyrga gerša sinna - er aš vinna sér hljóm śt um heiminn. Og ekki vanžörf į, žegar litiš er til allra žeirra byrša sem skattgreišendur annars stašar hafa veriš lįtnir taka į sig vegna óreišuvišskipta fjįrglęframanna. 

Ķsland er brautryšjandi ķ mótun heilbrigšrar fjįrmįlastefnu. Sķfelldar fjįrmįlakreppur benda til mikilla vankanta į kerfinu. Skżringin er ekki sś sem Siguršur Einarsson segir į hrokafullan hįtt "Viš brutum engin lög." Sagši Siguršur aš lögum hafi veriš breytt eftirį til aš finna sökudólga til aš frišžęgja hefndaržrį landsmanna.

Mišaš viš žessi ummęli finnst manni fimm įr ķ fangelsi vera fimm sinnum of skammur tķmi fyrir žennan mann. Žaš er einmitt hér sem hnķfurinn stendur ķ kśnni. Siguršur skilur eftir fleiri hundruša milljarša króna gat sem - ef hann hefši fengiš aš rįša - hefši veriš velt yfir į heršar skattgreišenda sem į engan hįtt komu nįlęgt bankabrölti hans. 

Forsętisrįšherrann męlir eins og góšur vķkingur, žegar hann segir aš endurtekin mistök muni leiša til nżrrar fjįrmįlakreppu. Vonandi mun landsfundur Sjįlfstęšismanna taka einarša afstöšu meš ķslensku krónunni og móta heilbrigšari peningastefnu į grundvelli žessarar mikilvęgu reynslu. 


mbl.is Žaš veršur önnur bankakreppa
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ķ ESB dugar ekki lengur aš hafa vinnu til aš lifa yfir fįtęktarmörkum

Į Economic Forum ķ Brussel nżveriš var gerš grein fyrir efnahagslegu heilsuįstandi ESB og hjį ķbśum stórveldisins. Viš munum öll fögru loforšin sem gefin voru t.d. viš Maastricht samkomulagiš, žar sem bókstaflega įtti aš skapa paradķs į jöršu ef žjóširnar hentu eigin gjaldmišli fyrir róša og tękju upp töframišilinn evruna. 
Śtkoman er hins vegar žveröfug viš loforšin og fer stöšugt versnandi. Fjórši hver ķbśi ķ fyrirmyndarsambandinu lifir viš fįtęktarmörk. Žrįtt fyrir örlķtiš tķmabundiš fall atvinnuleysis, žį lifir tķundi hver verkamašur og kona meš atvinnu undir fįtęktarmörkum.

Ķ pallboršsumręšum kom fram aš ESB er aš skapa grundvöll fullkominnar ringulreišar, samfélagsrósturs og upplausnarįstands. Efnahagsstefna ESB skapar stöšugt meira félagslegt ójafnvęgi innan sambandsins. Nśna žéna 20% rķkustu fimm sinnum meira en 20% fįtękustu og biliš breikkar stöšugt. Konur fį 16% lęgri laun en karlmenn.
Mynd: Grķsk yfirvöld deila śt gręnmeti til hungrašra.starving Greeks
Hjį rķkustu žjóšinni Žżzkalandi eykst fįtękt almennings žrisvar sinnum hrašar en į Ķtalķu og ķ Frakklandi. Alexander Stubb fyrrverandi forsętisrįšherra Finnlands sagši viš pallboršsumręšuna:

"Viš höfum vaxandi gjį milli heimilistekna, vaxandi vitund um spillingu og svo flóttamannakreppu. Žaš er uppskriftin aš öngžveiti."

Evrufķflarnir hneigja höfuš sķn og segja meš įnęgju: "Viš munum taka žetta fyrir og lagfęra žaš."

Og į mešan heldur ESB įfram feršinni til glötunar.


Panamaskjölin upphaf nżs višskiptastrķšs og nżrrar alžjóšlegrar efnahagskreppu sem stjórnaš er frį Wall Street?

Skärmavbild 2016-04-28 kl. 01.00.22Žaš var fróšlegt aš hlusta į samtal Arnžrśšar Karlsdóttur og Péturs Gunnlaugssonar viš Jón Steinar Gunnlaugsson fv. hęstaréttadómara um Panamaskjölin ķ śtvarpi Sögu ķ dag. Réttilega bentu žau į stašreyndir mįlsins, aš fjöldi einstaklinga hafa veriš nafn- og skilgreindir sem "sakborningar" įn réttarfarslegrar mešferšar mįla. Sökin er skattasvindl og "sönnunin" aš viškomandi hafi į einhvern hįtt veriš višrišin félög į aflandseyjum fyrir tilstušlan lögmansstofu Mossack Fonseca. Jón Steinar Gunnlaugsson fv. hęstaréttardómari hitti naglann į höfušiš, žegar hann lżsti žessum įrįsum sem "galdrabrennufįri". Hann benti einnig į žaš, aš meš framgöngu fjölmišla og virkri hlutdręgni vęri bśiš aš eyšileggja grundvöll réttvķsinnar ķ framhaldinu.

Sęnska Dagblašiš birti frétt į heimasķšu sinni 27.aprķl um aš bandarķsk fjįrmįlayfirvöld rannsaki nś banka ķ heiminum meš hlišsjón af "Panamaskjölunum". Department of Financial Services hefur sent öllum fjórum stórbönkum ķ Svķžjóš, Nordea, Handelsbanken, SEB og Swedbank fyrirspurnir um tengsl žeirra viš lögmannsstofu Mossack Fonseca og hafa bankarnir fengiš tķu daga til aš svara spurningunum. Ķ fyrstu atrennu eru 13 alžjóšlegir bankar ķ athugun hjį DFS ķ New York og fyrir utan žį sęnsku eru žaš Bank Leumi USA, žżzki Commerzbank, hollenski ABN AMRO Bank, svissneski Credit Suisse, franski Société Générale, austurrķski Raiffeisen Centralbank Osterreich, kķnverski Mega ICBC og žżzku bankarnir Deutsche Bank Trusat Company og Deutsche Bank. 

DFS gegnir hlutverki fjįrmįlaeftirlits meš rétt aš refsa bönkum sem fylgja ekki bandarķskum lögum og reglum. Getur DFS sektaš banka og lįtiš loka starfsemi žeirra ķ New York. 

Skv. fréttastofu Bloomberg krefst DFS nafna allra starfsmanna bankanna sem starfa į śtibśum žeirra ķ New York sem koma aš aflandsvišskiptum. Krefst DFS śtskrifta sķmtala og annarra samskipta. Nordea hefur komiš viš sögu fyrir aš hafa beint višskiptavinum til Mossak Fonseca til aš stofna aflandsfélög og er ķ rannsókn sęnska fjįrmįlaeftirlitsins. Žaš er Nordea Finland sem hefur śtibś ķ New York. 

Žrķr af sęnsku bönkunum vildu ekki ręša um kröfur DFS en fulltrśi Handelsbanken, Johan Wallqvist veitti fśslega upplżsingar. 

Žaš er engum blöšum um žaš aš fletta, aš fjįrmįlayfirvöld ķ Bandarķkjunum geta lįtiš loka śtibśum banka ķ alheimsmišstöš fjįrmagnsins ķ New York. Žau hafa žaš ķ hendi sér aš velja hverjum skuli slįtraš og hverjir fį aš lifa. Ef žau loka ekki starfsemi óžęgilegra banka geta žau skattaš žį svo illilega aš žeir eiga einskis annars kost en aš leggja upp laupana.

Engu er lķkar en aš Panamaskjölin séu upphafiš aš komandi alheimsefnahagskreppu meš bankahruni um allan heim, sem stjórnaš veršur frį Wall Street. Žessir atburšir eru aš gerast į sama tķma og grķšarleg efnahagsspenna rķkir milli Bandarķkjanna og BRICS landanna. BRICS undirbżr nżjan alžjóša gjaldmišil ķ staš dollars og stofnun nżs alžjóšabanka ķ samkeppni viš Alžjóšabankann. Ef svo fer fram sem lyktar af žessarri "rannsókn" DFS geta hlutirnir fariš aš gerast į ofurhraša.

Eins gott aš tryggja sér lķtinn reit til aš rękta kartöflur og rófur. 


mbl.is Yfir 200 ķ skattskošun eftir leka
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Allt rétt hjį Ķslendingum nema verštryggšu hśsnęšislįnin

SteveKeenÉg birti hér vištal sem ég tók viš įstralska prófessorinn Steve Keen sem er yfirmašur hagfręši- og efnahagssögudeildar Kingston Hįskóla ķ London. Vištališ var sent aš stęrsta hluta til ķ śtvarpi Sögu fyrir nokkru. 

Steve Keen er virkur gagnrżnandi hefšbundinnar hagfręši. Hefšbundnum hagfręšingum tókst ekki aš sjį fyrir fjįrmįlakreppuna 2008. Ekki vegna žess aš hśn vęri ófyrirsjįanlegur “Svartur Svanur” heldur vegna rangra fyrirframskošana sem snišganga orsakir kreppunnar, ž.e.a.s. aš bankarnir lįna frekar fé til fjįrglęfraspilamennsku en heilbrigšra fjįrfestinga. Keen sį fyrir kreppuna vegna žess aš hann styšst viš eigiš lķkan sem męlir skuldir og peninga sem samtvinnašan žįtt hagfręšinnar. Żmsum hefšbundnum hagfręšingum finnst Steve Keen meira lķkjast verkfręšingi en hagfręšingi og segist hann vera stoltur af žvķ. Ķ bók sinni Debunking Economics (Afhjśpandi hagfręši) śtskżrir hann margar skynsamlegar stašreyndir hagfręšinnar įn žess aš nota stęršfręšilegar śtskżringar. Steve Keen hefur skrifaš fjölda greina um hagfręši og er mjög virkur ķ umręšu heimsins um efnahagsmįl. Hann er jafnframt tķšur gestur ķ sjónvarps- og śtvarpsvištölum.

Heimurinn fer ķ gegnum veršhjöšnunarskeiš lķkt og Japan s.l. 25 įr

Hvernig getum viš breytt peningakerfinu, telur žś aš viš séum aš fį ašra risaefnhagsbólu sem springur nśna ķ heiminum?

Mest allur vestręni heimurinn er ķ ferli eftir stóru efnahagsbóluna 2008, viš lifum ķ tķma eftirstöšvanna. Eina stóra landiš sem į eftir aš fara ķ gegnum stękkandi fjįrmįlabólu sem hlżtur aš springa og er lķklega aš žvķ į žessarri stundu er Kķna. Viš sjįum žvķ fram į fjįrmįlahrun ķ Kķna og efnahagsöršuleika ķ heiminum samfara žvķ. Aš öšru leyti fer heimurinn ķ gegnum langdregiš veršhjöšnunarferli eins og rķkt hefur ķ Japan um 25 įra skeiš, sem er samdrįttar- og stöšnunarskeiš vegna of mikillar aukningu einkaskulda og annarra skulda.

Skuldaaukning OECD rķkjanna nemur 35% eftir 2007. Hvaš hefur žś aš segja um žaš?

Žetta er blanda bęši einka- og opinberra skulda. Ég beini sjónum aš einkaskuldum sem helsta orsakavaldinum ķ žvķ efnahagsferli sem viš erum ķ og rķkisskuldum sem letjandi žįtt ķ öllu saman. Žaš viršist vera reglan, aš žegar einkaskuldir aukast žį minnka rķkisskuldir, vegna žess aš einkaskuldir ķ auknum męli hafa örvandi įhrif. Žegar efnahagurinn vex myndast aukiš undirlag fyrir rķkisfjįrlög og skuldir rķkisins minnka. Žegar kreppa skellur į eins og įriš 2008 dragast einkaskuldir saman af mörgum įstęšum eins og t.d. viš gjaldžrot į mešan skuldir rķkisins aukast. Žetta er ekkert jafnvęgisferli žar sem einn žįttur stękkar og annar skreppur saman ķ jöfnum męli. Raunverulega hęttan vex, žegar einkaskuldirnar stękka.

Ef viš tökum t.d. Bandarķkin, žį var rķkisskuldin um 60% af vergri žjóšarframleišslu, žegar fjįrmįlakreppan byrjaši. Nśna er rķkisskuldin um 100% af vergri žjóšarframleišslu og hefur žvķ stękkaš um 40%. Einkaskuldir voru 170% af vergri žjóšarframleišslu ķ byrjun kreppunnar en hafa falliš nišur ķ 145%. Ķ heildina hafa skuldir Bandarķkjanna aukist aš mešaltali. Fremstu įstęšur kreppunnar ķ dag er samdrįttur efnahagslķfsins frekar en hį skuldastaša rķkisins. 

Ég hef lesiš skrif žķn um Quantative Easing (magnbundna ķhlutun). Sešlabankar Bandarķkjanna og Evrópu hafa dęlt milljöršum dollara og evra inn ķ kerfiš. Hefši įtt aš fara öšru vķsi aš?

Ef viš lķkjum efnahagslķfinu viš bķl, žį setjum viš bensķn į bķlinn til aš geta keyrt hann įfram og koma honum į ferš. Smurolķu notum viš til aš smyrja vélina og gķrkassann til aš aušvelda skiptingu milli gķra. QE mį lķkja viš aš mikilli olķu hafi veriš dęlt į gķrkassann til aš reyna aš keyra bķlinn hrašar. Žś getur žrefaldaš magn olķu į bķlnum en žaš mun ekki hafa mikil įhrif į aš bķllinn fari įfram. Til žess žarf nżtt bensķn į tankinn. 

Įstęšan fyrir žvķ aš QE setur ekki efnahagskerfiš ķ gang er sś, aš žar er ašallega veriš aš kaupa skuldabréf af einkabönkum eins og ķ Bandarķkjunum. Meiningin meš aš kaupa skuldabréf bankanna var aš hluta til gert til aš auka öryggi hśsnęšislįna og auka viš fé m.a. gegnum vexti. En ķ staš žess aš bśa til peninga, žį sköpušust engir nżir peningar. QE gefur bönkum žess ķ staš mögulega į aš skipta į bókfęršum eignumum ž.e.a.s. hśsnęšisbréfum fyrir rķkisskuldabréf sem eykur eigur žeirra bara į pappķrnum. Žetta eykur ekki raunveruleg eignaveršmęti bankanna. Og žar sem engin veršmętaaukning į sér staš, žį getur bankinn heldur ekki tekiš į sig meiri įbyrgš gagnvart innsetningum višskiptavinanna ķ formi peninga. Į mešan įbyrgš bankanna eykst ekki verša engir peningar skapašir og engum nżjum peningum er bętt ķ kerfiš. Žessu mį lķkja viš bķlinn, žar sem žś smyrš vélina svo hśn gangi lišlegra en žś hefur ekki bętt neinu į tankinn til aš keyra bķlinn įfram.

Brjįlęšislega gešveik hugmynd

Ég var į nżlega į fundi ķ Stokkhólmi žar sem veriš var aš kynna og ręša bókina "Į sundi meš hįkörlum". Ķ dag er bśiš aš breyta reglum banka žannig, aš ef banki fer į hausinn getur hann tekiš peninga višskiptavinanna.  

Žetta er brjįlęšislega gešveik hugmynd. Hérna er veriš aš koma fram viš okkur eins og fjįrfesta sem erum aš taka fjįrfestingarįkvöršun meš žvķ aš leggja peninga inn į bankareikning. Žegar teknar eru įkvaršanir um fjįrfestingu, žį er žaš ešlilegur hlutur aš mašur geti įtt į hęttu aš tapa fénu ef fjįrfestingin mistekst. En žegar fólk leggur peninga inn į bankabók og flytur į milli reikninga er žaš vegna žess aš fólk lķtur į bankann sem vöruhśs fyrir peninga. Ef aš bankinn myndi segja “Viš tökum 40% af peningunum žķnum vegna žess aš žś ert fjįrfestir sem ert aš taka įhęttu meš innsetningunni”, žį eru skynsamlegustu višbrögšin aš taka peningana śt af reikningnum og stoppa žeim undir dżnuna og nota žį žegar mašur žarfnast žeirra. Žetta eyšileggur alveg hugmyndina um bankakerfiš.

Žetta er vitlausasta hugmynd sem ég hef heyrt įratugum saman og žetta sżnir algjörlega hversu lķtinn skilning bśrókratar og hefšbundnir hagfręšingar hafa į žvķ, hvernig peningarnir virka.

Evran er Frankensteinskrķmsli

Talandi um bśrókrata, žś hefur sagt aš bśrókratarnir ķ Brussel hafi bśiš til Frankenstein skrķmsli śr evrunni. Getur žś śtskżrt žetta nįnar?

Hugmynd evrunnar er aš trśa į aš hęgt sé aš skapa einn gjaldmišil fyrir Evrópu įn žess aš hafa sameiginleg fjįrlög tengd gjaldmišlinum. Viš höfum Sešlabanka įn fjįrmįlarįšuneytis įsamt reglum um, aš rķkisskuld megi ekki fara yfir 60% af vergri žjóšarframleišslu eša aš įrlegur fjįrlagahalli verši meiri en - 3%. Bįšur žessir hlutir eru spennitreyja ķ sjįlfu sér. Žaš žżšir aš žegar fjįrhagurinn fer śrskeišis og rķkisstjórnir žurfa aš eyša meira fé en venjulega, žį verša žęr samtķmis aš skera nišur kostnašinn. Žį sitjum viš uppi meš tvęr takmarkanir ķ staš ašeins einnar.

Žetta er eins og aš vera meš loftkerfi sem dęlir lofti inn ķ hśsiš og žegar kólnar śti heldur kerfiš įfram aš dęla inn köldu loftinu. Žetta er ótrślaga slęmt kerfi og žaš er lķka žess vegna sem viš sjįum afleišingar eins og t.d. ķ Sušur Evrópu žar sem atvinnutölur eru langt yfir 10% ķ flestum rķkjanna og yfir 25% į Spįni og ķ Grikklandi. Žetta eru aš mestu leyti bein įhrif lélegra reglna Maastricht sįttmįlans og evrunnar. Žaš er hreint ótrślegt aš sjį hversu illa hlutunum er stjórnaš ķ efnahagsmįlum heimsins.

Hver er žį lausnin? Aš taka upp žjóšlega gjaldmišla į nżtt?

Žjóšlegir gjaldmišlar er mun skynsamlegri en alžjóšlegur gjaldmišill nema aš žjóširnar sameinist um eitt fjįrmįlarįšuneyti sem getur žjónaš öllu gjaldmišlasvęšinu. Žį getur rķkiš hlaupiš tķmabundiš undir baggann žegar eitthvaš fer śrskeišis į einum staš og haldiš hlutunum gangandi žar.

Bandarķkin eru heimsįlfa meš einungis einn gjaldmišil. Žaš žżšir aš ef t.d. Nebraska er meš fjįrlagahalla og veršur peningalaust en vel gengur ķ Kalifornķu, žį geta yfirvöld tķmabundiš flutt hluta af skattapeningum Kalifornķu yfir til Nebraska til aš leysa mįlin žar. Enginn yrši var viš žetta, žvķ ekki er haldiš yfirlit yfir hvernig skattafé er variš milli rķkja ķ Bandarķkjunum. En ķ Evrópu er žeim mįlum haldiš til haga žótt ekki sé til sameiginlegt fjįrmįlarįšuneyti landanna. Žetta žżšir aš žegar eitthvaš fer śrskeišis į evru svęšinu, žį gera reglur Maastrich sįttmįlans įstandiš enn verra. Žaš er žvķ miklu betra fyrir löndin aš taka upp žjóšlegan gjaldmišil aš nżju ķ staš žess aš vera įfram ķ evrunni. Ekki nema aš evrunni takist aš brjóta sér leiš śt śr spennutreyjunni og burtu frį 3% reglunni - annars liggur leišin beint ķ skipsbrotiš. 

Einhvers stašar į einhverju stigi mun einhver öfga hęgri hópurinn birtast og leiša śrsögn śr gjaldmišlinum og eftir žjįningar ķ byrjun - ašallega ķ stęrri rķkjunum, žį mun hópurinn skjóta rótum og fį stefnu sķna višurkennda, af žvķ aš žaš var réttur hlutur aš skilja viš evruna.  

Mér finnst žetta bara vera sorgarleikur. Evran įtti aš sameina Evrópu en hśn bżr til raunverulega sundrungu sem ekkert gefur eftir sundrungarįstandinu 1930.

Allt rétt gert hjį Ķslendingum nema verštryggšu hśsnęšislįnin, žau žurfa aš hverfa

Vegna žess aš ég er Ķslendingur žį er mér hugleikiš aš heyra įlit žitt į hvernig žér finnst Ķslendingum hafi tekist aš bjarga sér śt śr kreppunni og hvaš ķslenska krónan žżšir. Nżlega hlutu bankastjórar fangelsisdóma ....

Jį žaš er stórkostlegt. Žetta er žaš sem hefši žurft aš gera alls stašar ķ heiminum. Žiš stingiš bankastjórunum ķ steininn ķ stašinn fyrir aš halda žeim į floti og réttlęta allt svindliš sem žeir hafa stašiš fyrir sķšustu įratugi. Žiš neitušu lķka aš borga skuldir sem aldrei hefši upphaflega įtt aš stofna til. Žetta er įstęšan fyrir žvķ, aš Ķsland kemur miklu betur śt śr kreppunni en flest öll önnur lönd. Eina atrišiš sem vandkvęši er į – og žś veršur aš leišrétta ef ég fer ekki rétt meš, er aš hśsnęšislįn ykkar eru verštryggš og tengd veršbólgunni sem žżšir aš ef veršbólgan hękkar um 10%, žį hękka hśsnęšislįnin um 10%. Žetta er fįrįnlega slęmt fyrirkomulag og žiš ęttuš aš afnema žessa reglu og gera hśsnęšislįnin sjįlfstęš, óhįš veršbólgu. Burtséš frį žessu atriši, žį hafiš žiš gert allt saman rétt, hvernig žiš hafiš tekiš ykkur gegnum kreppuna. Žiš hafiš sżnt öšrum ķ heiminum, hvernig žeir eiga aš fara aš hlutunum, sem er allt annaš en žeir hafa gert fram aš žessu.

Best aš gera žveröfugt viš rįšleggingar hagfręšinga

Žaš er mikil umręša ķ gangi um verštrygginguna og ég vona aš henni verši breytt. En hvaš finnst žér Steve, ég hef heyrt aš hagfręšibękur séu ekki alltaf réttar, hvernig kemur framtķš hagfręšižekkingarinnar til okkar?

Hagfręšin er enn aš miklu leyti ķ sporum 19.aldar hugsunar, žrįtt fyrir tölvur og tękni nśtķmans. Hagfręšingar nota 19. aldar hugsun til aš skilja efnahagslķf 21. aldarinnar. Žeir vilja frekar višhalda venjulegum mistökum ķ staš žess aš žróa hagfręšikenningarnar įfram. Viš žurfum aš uppfęra hagfręšina ķ öllum heiminum og nota dżnamķskar ašferšar fyrir dżnamķsk kerfi ķ staš ósveigjanlegs kerfis eins og hagfręšingar nota. Hefši žaš veriš gert vęrum viš nś žegar meš efnahag sem žjónar tilgangi sķnum.  

Hagfręšin er svo léleg um žessar mundir aš žaš er oftast best, žegar hagfręšingur er spuršur rįša aš gera žveröfugt viš žaš sem hann rįšleggur manni.

Ha, ha, ha, er įstandiš virkilega svona slęmt?

Jį, žaš er žaš.

Ég žakka žér Steve Keen innilega fyrir samtališ og tķmann til aš ręša um žessi mįl.

Žaš er sjįlfsagt mįl. Ég verš aš heimsękja Ķsland einhvern daginn. Žaš hefur oršiš svo miklu įhugaveršara land eftir allt sem žiš hafiš gert til aš vinna ykkur śt śr kreppunni.


Efnahagur Kķna er svartur kassi

dreamstime_xs_58412175Žannig lżsir besti fjįrmįlaskrķbent Noršurlanda Andreas Cervenka efnahag Kķna ķ nżlegri grein ķ Sęnska Dagblašinu. 

Į einni viku hefur mörkušum ķ Kķna veriš lokaš tvisvar sinnum eftir skamma stund višskipta, žegar fall veršbréfamarkašarins hefur fariš yfir 7% strikiš. Kķnverjar tóku bremsuna śr sambandi ķ morgun og hafa stórar hreyfingar upp og nišur įtt sér staš eftir opnun. Margir telja aš bremsan hafi žveröfug įhrif og auki į upplausn og frekari fall. Andreas Cervenka telur rķkisafskipti fjįrmįlamarkaša meš bremsum eins og žeirri kķnversku vera įlķka įhrifamikiš og aš stinga vešurfręšingum ķ steininn til žess aš minnka vetrarhörkuna. 

Kķnverjar hafa į undanförnum įrum byggt upp óheyrilega yfirbyggingu ķ išnaši, t.d. geta žeir framleitt yfir 8 milljónum fleiri bķla en žeir geta selt įrlega aš mati UBS bankans. Meiri hluti žessarrar yfirbyggingar hefur veriš fjįrmagnašur meš lįnum og hefur Kķna kópķeraš skuldarekna hagvaxtarvél vesturlanda og sett heimasmķšaš tśrbó į vélina. Skv. McKinsey fjórföldušust skuldir Kķna frį 7 žśsund miljöršum dollara įriš 2007 upp ķ 28 žśsund miljarši dollara įriš 2014 sem er um 280% af vergri žjóšarframleišslu Kķna. Ķ fyrra varaši Yu Yongding fyrrum hįttsettur yfirmašur sešlabanka Kķna viš blöndu hįrra lįna, lélegs įvinnings og hįrra vaxta, sem myndu leiša til aš skuldir fyrirtękja yršu 350% af vergri žjóšarframleišslu įriš 2030.

Opinberlega segja Kķnverjar aš slęm lįn séu 1,5% af lįnamarkašinum. Kķnasérfręšingurinn Charlene Chu telur slęmu lįnin hins vegar vera yfir 20%. Hann sagši viš Japan Times aš "Kķna stendur frammi fyrir skuldavanda af žeirri stęrš sem heimurinn hefur aldrei séš įšur."

Stęrsta vandamįl Kķna eru ekki ašeins tölurnar heldur lķka fólkiš. Peningarnir hafa flśiš Kķna į ljóshraša aš undanförnu, yfir 500 miljarši dollara yfirgįfu Kķna įriš 2015. Mörg stór fyrirtęki hafa sagt upp fólki eins og t.d kolarisinn Longmay sem sagt hefur upp 100 žśs manns.

Cervenka telur aš vandamįl kķnverska veršbréfamarkašarins sé ekki nśverandi fall heldur gešveikur uppgangur fyrir falliš. Frį opnun markaša ķ Kķna 2014 og fram į mitt sumar 2015 hękkušu veršbréfamarkašir ķ Kķna meš yfir 150%. Žrįtt fyrir nśverandi fall er index samt sem įšur 50% hęrra en fyrir tveimur įrum sķšan. Cervenka telur einnig aš lķkja megi įrįsum stjórnmįlamanna į matsfyrirtęki sem lękka fjįrmįlaeinkunnir landa viš žaš aš hętta aš sturta nišur į klósettinu og śša góšilmi ķ loftiš ķ stašinn. 


mbl.is Kķnverskir markašir į uppleiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband